Centrum Praw Kobiet

X. TWOJE UPRAWNIENIA EMERYTALNO - RENTOWE



Na emeryturę możesz przejść po przepracowaniu co najmniej 20 lat, jeżeli skończyłaś 60 rok życia.

Prawo do emerytury jest, jak sama nazwa wskazuje, twoim uprawnieniem, z którego możesz ale nie musisz skorzystać. Pracodawca nie ma więc prawa zmuszać cię do przejścia na emeryturę. Może on oczywiście rozwiązać z tobą umowę za wypowiedzeniem, o ile wskaże wiarygodną przyczynę uzasadniającą zwolnienie, tym samym praktycznie wysyłając cię na emeryturę. W takim przypadku masz jednak możliwość odwołać się do sądu pracy, który może uznać wypowiedzenie za bezprawne, jeśli nie znajdzie przyczyny, która by je uzasadniała. Poza tym do przyznania emerytury konieczny jest wniosek pracownika. Dopóki więc nie wystąpi on z takim wnioskiem nie można przyznać mu emerytury.

Zakaz zwalniania z pracy dotyczy tylko osób w wieku przedemerytalnym, którym brakuje nie więcej niż 2 lata do osiągnięcia tego wieku, o ile z jego osiągnięciem będą miały wymagany prawem staż pracy (art. 39 k.p.). Prawo pracy nie chroni więc osób, które mogą już przejść na emeryturę.

Jeżeli przechodzisz na emeryturę lub rentę, masz prawo do jednorazowej odprawy pieniężnej w wysokości twojego jednomiesięcznego wynagrodzenia (art. 921 k.p.).

Prawo do wcześniejszej emerytury przysługuje :

  • w wieku 55 lat kobietom, które przepracowały co najmniej 30 lat i są inwalidkami I lub II grupy,
  • w wieku 55 lat kobietom uprawnionym do renty inwalidzkiej wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, jeżeli mają co najmniej 20 lat pracy,
  • bez względu na wiek pracownicom zwolnionym z przyczyn dotyczących zakładu pracy ( tzw. zwolnienia grupowe), o ile przepracowały co najmniej 35 lat
  • bez względu na wiek kobietom, które sprawują osobistą opiekę nad dzieckiem przewlekle chorym, kalekim, upośledzonym umysłowo, jeżeli mają co najmniej 20 -letni staż pracy (wlicza się do niego także tzw. okresy nieskładkowe, czyli np. okres przebywania na urlopie wychowawczym) (Rozporządzenie Rady Ministrów z 15 maja 1989 r.).

Komu przysługuje renta inwalidzka?

Do renty inwalidzkiej ma prawo:

  • osoba, która jest inwalidą
  • ma wymagany przepisami ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników okres zatrudnienia, np.5 lat, jeśli inwalidztwo powstało w wieku ponad 30 lat
  • inwalidztwo powstało w okresie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy po ustaniu zatrudnienia.

Powinnaś wiedzieć o tym, że kobieta ma prawo do renty rodzinnej po mężu.

Prawo to przysługuje Ci w razie śmierci męża, który pracował i miał staż pracy wystarczający do uzyskania renty inwalidzkie jeśli jesteś:

  • wdową, która w chwili jego śmierci miała co najmniej 50 lat lub była inwalidką
  • a także wdową, która wychowuje dziecko, wnuka lub rodzeństwo uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie ma skończonych 16 lat, a jeśli uczy się w szkole - 18 lat albo gdy wychowuje ona dziecko z I lub II grupą inwalidzką uprawnione do renty rodzinnej
  • wdową, która skończyła 50 lat lub stała się inwalidką w ciągu 5 lat po śmierci męża
  • małżonką rozwiedzioną lub w faktycznej separacji, która spełnia takie same warunki i ponadto miała prawo do alimentów ze strony męża.