Centrum Praw Kobiet

IX.WYPOWIEDZENIE LUB ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ



Jeżeli pracodawca ma zamiar rozwiązać łączącą was umowę o pracę, to powinien zrobić to z zachowaniem przepisów o wypowiadaniu i rozwiązywaniu umów.

Tylko wyjątkowo może on ( ale wcale nie musi !) rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym - bez wypowiedzenia, jeżeli prawo pracy przewiduje wyraźnie taką możliwość :

  1. Z winy pracownika, gdy ciężko naruszył on swoje podstawowe obowiązki, stracił ze swej winy uprawnienia do wykonywania pracy na danym stanowisku ( np. kierowcy odebrano prawo jazdy za prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym) lub popełnił przestępstwo, które uniemożliwia dalsze jego zatrudnianie (art. 52 k.p.).
  2. Bez winy pracownika, z tzw. ważnych przyczyn, takich jak :

    • nieobecność pracownika w pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 6 miesięcy lub 9 miesięcy w przypadku niektórych chorób przewlekłych,
    • usprawiedliwiona nieobecność pracownika w pracy z powodu urlopu lub z innych przyczyn, np. sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, trwającą ponad 1 miesiąc (art. 53 k.p.)

  3. 3.W razie likwidacji lub ogłoszenia upadłości zakładu, gdy brakuje środków na płace dla pracowników, a pracownik nie zgłosi sprzeciwu wobec zamiaru pracodawcy zwolnienia go bez wypowiedzenia. Zwolnienia te reguluje ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy zwana w skrócie ustawą o zwolnieniach grupowych (art. 7a ustawy o zwolnieniach grupowych z 28 grudnia 1989r.).

Mają one miejsce wtedy, gdy pracodawca redukuje zatrudnienie z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, ekologicznych, technologicznych, albo w razie jego likwidacji lub upadłości. Muszą one obejmować jednorazowo lub w ciągu 3 miesięcy zwolnienie co najmniej 10 % załogi u pracodawcy zatrudniającego do 1000 pracowników lub co najmniej 100 pracowników. gdy zakład zatrudnia powyżej 1000 pracowników. Sposób dokonywania zwolnień musi być wówczas uzgodniony ze związkami zawodowymi działającymi w zakładzie, a pracodawca ma też obowiązek uprzedzić o zwolnieniach rejonowy urząd pracy. Pracownikom przysługuje w takiej sytuacji tzw. odprawa pieniężna, której wysokość zależy od ich stażu pracy u wszystkich dotychczasowych pracodawców. Rozwiązanie umów o pracę może w tym wypadku nastąpić za wypowiedzeniem, za porozumieniem stron lub bez wypowiedzenia w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu i braku środków na wynagrodzenia. Ustawa o zwolnieniach grupowych umożliwia również w przypadku tzw. zwolnień indywidualnych rozwiązanie umów o pracę z osobami, które są w innych przypadkach chronione przed zwolnieniem, w tym m.in. z kobietami w ciąży i na urlopie macierzyńskim, jeżeli zakładowa organizacja związkowa nie wyrazi sprzeciwu ( art. 10 ust. 3 ).

O terminach decydują okresy wypowiedzenia przewidziane w kodeksie pracy dla poszczególnych rodzajów umów - ich długość znajdziesz w rozdziale IV (Rodzaje umów o pracę i inne formy zatrudnienia). Pracodawca ma obowiązek zawiadomić cię na piśmie o rozwiązaniu umowy o pracę z podaniem terminu wypowiedzenia , trybu rozwiązania umowy i w przypadku umowy na czas nieokreślony ma on obowiązek podać w piśmie wypowiadającym przyczynę uzasadniającą jej rozwiązanie. Musi to być rzeczywista, a nie fikcyjna przyczyna rozwiązania umowy (art. 30 k.p.), tzn., że pracodawca nie może np. podać jako przyczyny zwolnienia redukcji zatrudnienia z powodów ekonomicznych, podczas gdy w rzeczywistości chodzi mu o niedostateczne kwalifikacje pracownika.

Pracownik obowiązany jest również do zachowania formy pisemnej i terminów wypowiedzenia przewidzianych w kodeksie pracy.

Od niedawna również pracownik ma prawo rozwiązać bez wypowiedzenia umowę z pracodawcą, jeżeli to pracodawca dopuści się ciężkiego naruszenia swoich obowiązków wobec pracownika, np. nie będzie wypłacał pracownikowi wynagrodzenia. Pracownikowi należy się wówczas odszkodowanie równe wynagrodzeniu za okres wypowiedzenia (art. 55 § 1 kodeksu pracy).

W okresie wypowiedzenia masz obowiązek wykonywać swoją pracę aż do dnia rozwiązania umowy. Przysługują ci jednak 2 lub 3 dni płatnego zwolnienia na poszukiwanie pracy.

Powinnaś wiedzieć o tym, że jeżeli byłaś zatrudniona na czas nieokreślony, to pracodawca zamierzający wypowiedzieć ci umowę ma obowiązek zawiadomić o tym związek zawodowy, jeśli działa on w Twoim zakładzie pracy i jesteś jego członkinią. Reprezentujący Cię związek zawodowy może wprawdzie zgłosić swoje zastrzeżenia, ale i tak ostateczną decyzję podejmuje pracodawca (art. 38 k.p.). Jeżeli jednak pracodawca nie skonsultuje się z twoją organizacją związkową, sąd pracy może cię na tej podstawie przywrócić do pracy.