Centrum Praw Kobiet

IX.CO ZROBIĆ, JEŻELI ZWALNIAJĄ CIĘ Z PRACY LUB ŁAMANE SĄ TWOJE PRAWA PRACOWNICZE?



Gdy pracodawca bez uzasadnienia rozwiąże z tobą umowę o pracę, mimo że byłaś dobrą pracownicą lub gdy zrobi to z naruszeniem przepisów prawa pracy, np. nie poda przyczyny uzasadniającej zwolnienie lub nie zawiadomi reprezentującej cię organizacji związkowej, a byłaś zatrudniona na czas nieokreślony bądź też zwolni cię z pracy w czasie ciąży czy urlopu macierzyńskiego itd., we wszystkich tych, a także innych wymienionych w kodeksie pracy przypadkach możesz wystąpić przeciwko niemu do Sądu Pracy. Sądem właściwym jest sąd miejsca zamieszkania lub siedziby pracodawcy lub sąd w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana..

Zanim to zrobisz możesz jednak wcześniej wystąpić z wnioskiem do komisji pojednawczej, jeżeli taka działa w twoim zakładzie o rozstrzygnięcie waszego sporu w drodze ugody, która nie może być jednak zawarta z naruszeniem prawa. Pamiętaj o zbieraniu dowodów. Rozmawiaj z innymi pracownikami, odwołując się do poczucia solidarności i wspólnoty interesów. Wspólne działania przyniosą szybsze i lepsze efekty. Nie zapominaj o związkach zawodowych - zwróć się do nich z prośbą o pomoc. Jeśli nie znajdziesz tam zrozumienia, zwłaszcza wówczas, gdy naruszenie twych praw ma charakter dyskryminacji, zwróć się do sekcji kobiecej związku lub do organizacji kobiecej. Zarówno w NSZZ Solidarność jak i w OPZZ działają sekcje kobiece, a jeśli nie ma jej w Twoim zakładzie, zastanów się nad możliwością utworzenia takiej sekcji w Twoim związku. Wspólne i solidarne działanie może wiele zmienić. Interesy mężczyzn nie zawsze zgodne są z interesami kobiet.

Gdy jednak nie uda Ci się doprowadzić do ugody, możesz złożyć pozew do Sądu Pracy.

W jego treści powinno się znaleźć:

  • oznaczenie sądu, do którego je kierujesz
  • oznaczenie stron sporu, zwanych powodem (strona występująca z żądaniem) i pozwanym (strona do której skierowane jest żądanie) - ich nazwiska, imiona i adresy
  • oznaczenie wartości przedmiotu sporu, jeżeli występujesz z roszczeniem pieniężnym, np. o odszkodowanie
  • oznaczenie rodzaju pisma
  • żądanie z jakim występujesz (np. uznania wypowiedzenia za bezskuteczne)
  • dowody na poparcie twojego żądania i przytoczonych okoliczności
  • podpis powoda
  • wykaz załączników

Pamiętaj o ty, że postępowanie przed Sądem Pracy jest dla ciebie bezpłatne, koszty ponosi jedynie pracodawca ( art. 263 k. p.)

Uwaga! Nie przegap terminów na wniesienie pozwu z wnioskiem o przywrócenie cię do pracy , odszkodowanie lub uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne! Są one dość krótkie i wynoszą:

  • 7 dni od doręczenia ci wypowiedzenia umowy o pracę na złożenie odwołania od wypowiedzenia,
  • 14 dni od doręczenia ci zawiadomienia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia lub wygaśnięcia umowy na wystąpienie z żądaniem przywrócenia do pracy lub odszkodowania (art. 264 k. p.)
W postępowaniu sądowym możesz występować bez pomocy adwokata, jeżeli cię np. na to nie stać. Możesz wówczas skorzystać z pewnych ułatwień, masz np. prawo zgłosić ustnie do protokołu treść pism procesowych, których nie umiesz sformułować na piśmie.

Przed sądem możesz skorzystać z pomocy przedstawiciela związku zawodowego lub innego pracownika tego samego zakładu. Twoim pełnomocnikiem może być również osoba z najbliższej rodziny: mąż, dzieci, rodzice.

W przypadku bezzasadnego lub bezprawnego wypowiedzenia ci umowę o pracę na czas nie określony, jeżeli nie uległa ona jeszcze rozwiązaniu i znajdujesz się w okresie wypowiedzenia, możesz żądać uznania wypowiedzenia twojej umowy za bezskuteczną. Jeśli sąd uzna twoje roszczenie, pismo wypowiadające ci umowę nie będzie miało żadnych skutków prawnych, to znaczy, że będziesz dalej zatrudniona u tego pracodawcy.

Sąd może również uznać, że uwzględnienie twojego żądania jest niecelowe lub niemożliwe( np. z powodu likwidacji zakładu ) i przyznać ci jedynie odszkodowanie (art. 45 § 2 ). Gdy zatrudniono cię na czas określony, czas wykonania określonej pracy lub okres próbny, w razie bezprawnego wypowiedzenia umowy przysługuje ci tylko odszkodowanie. Jeśli pracodawca mimo wyroku sądu nie chce cię dalej zatrudniać możesz wówczas zwrócić się do sądu, który nakaże pracodawcy dopuszczenie cię do pracy, a za czas niewykonywania pracy zasądzi odszkodowanie na twoją rzecz.

Jeżeli pracodawca bezprawnie wypowiedział ci umowę, a upłynął już termin wypowiedzenia i umowa zawarta na czas nieokreślony uległa rozwiązaniu to masz wówczas prawo żądać przywrócenia cię do pracy na poprzednich warunkach , czyli na to samo stanowisko i za takie samo wynagrodzenie jak dotychczas lub też domagać się odszkodowania, gdy np. nie zależy ci już na kontynuowaniu zatrudnienia u tego pracodawcy. Jeżeli byłaś zatrudniona na podstawie umowy na czas wykonania określonej pracy lub na czas określony, możesz liczyć wyłącznie na odszkodowanie ( art.50 § 3 k.p.).

Uwaga ! Wyjątkiem od tej zasady jest rozwiązanie umowy terminowej z kobietą w ciąży lub na urlopie macierzyńskim. W tych przypadkach przysługują takie same roszczenia jak w przypadku umowy na czas nieokreślony : o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach, poza sytuacją gdy zakład uległ likwidacji lub ogłoszono jego upadłość (art. 45 § 3 k. p.).

Wysokość odszkodowania, którego możesz się domagać zależy od rodzaju twojej umowy o pracę. Jeżeli byłaś zatrudniona na podstawie umowy na czas nie określony, sąd może przyznać ci je w wysokości twojego wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, ale nie niższej niż wynagrodzenie za okres wypowiedzenia ( art. 47 k. p.). W przypadku umowy na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy jego wysokość równa się wysokości twoich poborów za czas do upływu którego umowa miała jeszcze trwać, ale maksymalnie za 3 miesiące ( art. 50 § 3 k. p.).

Prawo do wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy przysługuje Ci jeśli sąd przywrócił cię do pracy na poprzednich warunkach i faktycznie tę pracę podjęłaś ( art. 47 k. p.).

Jeśli pracodawca bezprawnie zwolnił Cię bez wypowiedzenia, niezależnie od rodzaju umowy o pracę możesz domagać się przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach lub odszkodowania ( art.56 k. p.).

Jeśli wyrok sądu jest dla Ciebie niekorzystny, to masz prawo wnieść rewizję od wyroku sądu rejonowego do sądu II instancji. W razie nieuwzględnienia przez sąd II instancji, możesz wystąpić z wnioskiem o kasację wyroku Sądu Pracy przez Sąd Najwyższy. Kasacja musi być sporządzona przez adwokata. Możesz również zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości lub rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o sporządzenie kasacji na Twoja rzecz. Pamiętaj jednak, że ta ostatnia droga jest niezwykle długotrwała.

W jakich jeszcze przypadkach łamania bądź ograniczenia twoich uprawnień jako pracownika, poza bezprawnym zwolnieniem z pracy, należy ci się odszkodowanie? Odszkodowanie należy ci się m.in. w przypadku :

  • gdy poniosłaś szkodę wskutek niewydania ci w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy (art. 99 k. p.)
  • gdy sama rozwiązałaś umowę z pracodawcą z powodu ciężkiego naruszenia przez niego podstawowych obowiązków wobec ciebie, bo np. nie wypłacał ci wynagrodzenia ( art. 55 § 1 k.p.)
  • gdy pracodawca skrócił ci 3 - miesięczny okres wypowiedzenia umowy o pracę, zwalniając cię z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu lub redukcji zatrudnienia ( art.36 11k.p.)
  • gdy twoja umowa o pracę wygasła wskutek śmierci pracodawcy ( art. 63 k. p.).
  • Jeśli nie wiesz jak sformułować pozew do sądu pracy lub nie jesteś pewna jakie uprawnienia ci przysługują albo gdy łamane są twoje prawa pracownicze, a nie chcesz od razu kierować sprawy do sądu zgłoś się po poradę prawną do najbliższego inspektoratu pracy, działają one we wszystkich większych miastach Polski - ich adresy podajemy w rozdziale XI.

Porady prawne z zakresu prawa pracy prowadzą też liczne organizacje kobiece - ich adresów również szukaj w rozdziale XI.

Pamiętaj, prawo jest po twojej stronie. Pracodawca - także ten prywatny - ma obowiązek przestrzegania obowiązujących przepisów. Możesz więc i powinnaś przeciwstawiać się naruszaniu Twych praw. Nie jesteś sama. Zgłoś się do nas . Państwowa Inspekcja Pracy oraz sąd mają obowiązek pomóc w wyegzekwowaniu należnych Ci praw.